ORTAM HAVA ŞARTLARI VE TAVUK BESİCİLİK VERİMİNİ ETKİLEYEN  ÖNEMLİ FAKTÖRLER

Tavuklar üzerine etkili çevre koşulları çok çeşitlidir. Bunlardan bakım, besleme ve iklim faktörleri tavuk yetiştiriciliğinde büyük önem taşır. İklim faktörleri içinde de tavuk yetiştiriciliği bakımından en önemlileri SICAKLIK, NEM, HAVA AKIMI ve HAVANIN TEMİZLİĞİ'dir.
Sıcaklık: Hayvanlar için yaşamaya en uygun sıcaklık sınırlarına "rahatlık bölgesi - konfor bölgesi" adı verilmektedir. Bu bölgede üretilen ve atılan ısı miktarları arasında sürekli bir denge bulunmaktadır. Sıcaklığın optimum sınırları altında veya üzerinde olması verime olumsuz etki yapmaktadır. Optimum sıcaklık sınırları arasında hayvanlardan en az yem tüketimi ile en yüksek verim elde edilir.
Değişik görüşler olmakla birlikte yumurta tavuklarında optimum kümes sıcaklığı 15 - 20°C arasında olmalıdır.
Kümes içi sıcaklığı 21°C'ye ulaştığında yumurta büyüklüğünde küçülme yumurta kabuğunda incelme olmaktadır.
Bağıl Nem: Kümeslerdeki bağıl nem oranının çok yüksek veya çok düşük olması çeşitli zararlara yol açar. Civciv büyütme kümeslerinde optimum bağıl nemin % 55 - % 70 yumurta, tavusu kümeslerinde ise % 60 - 70 arasında olması gerekmektedir.
Çok kuru kümes havasında tozlanmalar artmakta, bunun sonucu olarak tavukların nefes boruları tahriş olmakta ve solunum yolu rahatsızlıklarının da artışı görülmektedir. Nemli hava şartlarında kuru hava şartlarına göre yem tüketiminin bir miktar artışı tespit edilmiştir.
Hava Hızı: Kümeslerde doğal hava hızı iç ve dış hava arasındaki sıcaklık, havanın giriş ve çıkış delikleri arasındaki yükseklik farkına, rüzgarın durumuna, mekanik havalandırmada ise fan kapasitesine ve hava giriş delikleri alanına başlıdır. Kümes içindeki hava hızının tavuklara olumsuz etki yapmaması için belli sınırların üzerine çıkılmamalıdır. Bu da kümes içerisindeki sıcaklık ve nem değerlerine başlıdır.
Farklı sıcaklıklarda hava hızı aşağıdaki gibi olmalıdır:

Kümeslerde Gerekli Hava Miktarı: Kümesler içindeki fazla ısının, nemin ve kirli havanın dışarıya atılabilmesi için yeterli havalandırma sağlanmalıdır. Tavan veya çatıdan başlayan hava çekiş bacası, taban veya tabana yakın yerden başlayan hava çekiş bacasına göre kümesi daha çabuk serinletir.
Civciv kümeslerinde gerekli hava miktarı bir civciv için 0.83 m-Vsaat olmalıdır. Bu değer l kg canlı ağırlık için 3.6-4 m3/saat arasında değişebilir.
Tavuk kümeslerinde beher kg canlı ağırlık için değiştirilmesi gereken hava miktarı kış mevsimi için minimum olarak 0.48-1.4 mVsaat, yaz mevsimi için 3.6 -1 m3/saattir.

· Günümüzün modern tavukçuluk anlayışında su ve yem kadar önemli olan ortam havası şartlandırması en çok değişkene sahip olan faktördür ve üretim kapasitesini direkt olarak etkiler.Hava şartlandırmasının değişkenleri de,ısı ve havanın kalitesi olarak 2 ana bölüme ayrılır.
· Hava kalitesi,tazelenen havanın miktarı,içerdiği amonyak,diğer gazlar ve çeşitli partiküller adını verdiğimiz tozlar,virüsler,bakteriler,parazitler,
küf ve mantarların miktarı ile ölçülür.Havanın kalitesi,tavukların tükettiği su ve yem miktarının ne kadarını vücut ağırlığına,yani et miktarına dönüştüğü ile direkt olarak bağlantılıdır.
· Ortamın ısısı tavuğun kendisi için gereken en uygun vücut iç ısı dengesini kolaylıkla sağlayabilmesine yardımcı olacak şekilde olmalıdır.24 saatlik bir zaman diliminde dahi ,bu ısı derecesinden küçük sapmalar,bir tavuk çiftliğinde kilolarca et ve kalitede belirli bir düşmeye sebep olabilir.Olumsuz şartların,tavuğun 7-8 haftalık ömrünce sürdüğünü ve çiftlikteki tavuk adedini hesaba katarsak ortaya çıkan kaybın ne kadar ciddi olduğu rahatlıkla görülebilir.
· En uygun ortam ısısından 1 derecelik ve hava kalitesinden ayrılan sapmalar,bir günde bir tavuğun büyüme hızını ortalama 4.5 gr yavaşlatır.Bu da 20,000 tavukluk bir çiftlikte sadece 1 ayda ortalama 2700 kg et kaybı demektir.
· Dengeden ısısından sıcağa doğru olan saplamalarda tavuk kanatlarını sürekli açarak serinlemeye çalışır ve yemle aldığı enerjiyi kiloya çevirmek yerine bu yönde ziyan eder.Denge ısısından soğuğa doğru olan saplamalarda ise tavuk,yemle aldığı enerjiyi sadece kendi iç ısısını korumak için harcar.
· Hava kalitesi horozlarda sperm sayısını,dolayısıyla üretkenliği direkt olarak etkiler.
· Hava kalitesi aynı zamanda yumurta büyüklüğünü,adedini,kabuk kalitesini ve gerçek yumurtlama kapasitesini, dolayısıyla da bu faktörlere bağlı olarak üretimin maliyetini etkiler.
· Kümes içinde farklılık gösterebilecek hava ortamları,ürünlerde de farklılıklara yol açar.Bu yüzden dolayı hava kalitesini tüm kümese homojen olarak yayabilmek önemlidir.

                                            Hava Sirkülasyon Şeması